Mehmet Güleç - Eğitimci Yazar
Cumhuriyetimizin 100.Yılında MENEMEN
Bu içerik 17 Haziran 2017 14:19 tarihinde eklendi ve 921 kez okundu
Cumhuriyetimizin 100.Yılında MENEMEN

“CUMHURİYETİMİZİN 100. YILINDA MENEMEN” KİTABI PROJESİ

Başlıktan da anlaşılacağı üzere Cumhuriyetimizin 100 yaşına girmesine çok az bir süre kaldı. 2023 vizyonu çerçevesinde birçok proje tasarlandı, uygulandı veya uygulanıyor. Bir yazar olarak gönlümden geçen şudur ki değerli okurlar, hiçbir ilçenin sahip olmadığı tarih-coğrafya-sosyoloji bağlamında köy köy, mahalle mahalle ilçemizi ele alan devasa bir ilçe tanıtım kitabına ilk defa Menemenimiz sahip olsun.

Menemenimiz için uygun gördüğüm “Cumhuriyetimizin 100. Yılında MENEMEN” isimli bu kitapta neler olacak? Derseniz bunu kısaca şu şekilde özetleyebilirim: Bu çalışma oldukça detaylı bir kitap olma özelliği taşıyacaktır. Bu çalışmamızda, Menemen’in jeolojisi, jeomorfolojisi (dağları-ovaları), iklimi, hidrografyası (akarsuları-dereleri-gölleri-yeraltı suları) toprak yapısı ve özellikleri, bitki örtüsü, nüfusu ve nüfusunun özellikleri (nüfus artışı-yoğunluğu-iş kollarına dağılışı-şehirleşme durumu), yerleşim planı, ilçe merkezi ve köyleri, tarım ve hayvancılığı, madenleri, sanayisi, ulaşımı, ticareti, turizmi ve bunların yanı sıra eğitim durumu, sağlık durumu, çevre durumu, ekonomik durumu, arazi kullanım durumu ve tüm bu değerlerin geçmişten günümüze değişimini önce genel olarak tüm ilçeye daha sonra da tek tek köylere indirgeyerek ele alacağız. Buradan elde edilen bulgulara göre analiz çalışması yapılacaktır. Çalışmamızdaki temel amaç, Menemen’in en güncel bilgilerle bulunduğu durumu anlamak ve buna göre geçmişten bu yana nasıl değiştiğini kavrayıp geleceğe yönelik nelerin yapılması nelerin yapılmaması gerektiği üzere bir tablo çizebilmek ve bunu gerektiği gibi ifade edebilmektir. Bu çalışmayla ilçemizin, ülkemizdeki ve bölgemizdeki yerini görebilecek ayrıca İzmir ili içerisindeki konumunu da görme fırsatı yakalamış olacağız.

Menemen Tarihi ile ilgili doyurucu çalışmalar olmasına rağmen Menemen Coğrafyası ile ilgili hiçbir çalışmanın olmaması büyük bir eksikliktir. Menemen ilçesinin coğrafyası bugüne değin tam anlamıyla ele alınıp incelenmemiştir. Daha çok yüzeysel olarak birkaç kitapta yer bulan Menemen coğrafyası, birkaç sayfa ile anlatılacak bir coğrafya değildir. Menemen coğrafyası hak ettiği üzere bu projeyle kayda değer anlamda profesyonel bir coğrafyacı tarafından dağ-tepe-taş incelenecek ve Menemen ilçesi hak ettiği üzere Menemen Tarihi’nin ardından Menemen Coğrafyası’na da sahip olacaktır. Menemen’in tarihi üzerine yapılan çalışmalar sayesinde ilçemizin tarihi özellikle de Prof. Dr. Ersin DOĞER hocamız ve Araştırmacı-Gazeteci Oktay ÖZENGİN tarafından yapılan çalışmalarla değer kazanmış ve elimize Menemen’in tarihine ait kayda değer iki çalışma geçmiştir. Menemen’in coğrafyasına ilişkin yapılan çalışmalarda söz konusu coğrafya bilgileri genel bir biçimde ortaya konmuş, derinlemesine bilgi ve analiz olmamıştır. Bu çalışma,  bu konuda ki boşluğu doldurup, bu alandaki teori ve metodolojiye katkıda bulunacaktır. Kitabımızda ilçemizin tarihi ve soyolojisi de ele alınacaktır fakat esas orijin noktasını ilçemizin coğrafyası oluştacaktır.

Konu ile ilgili olarak yapılan çalışmalar oldukça kısıtlı olup bu çalışmaları iki kısımda inceleyebiliriz. 2000 yılı öncesi ve sonrası şeklinde bu çalışmaları ele alacak olursak ilk olarak 1988 yılında Eğitimci-Yazar Mustafa AĞIR hocamızın ‘Dünkü ve Bugünkü Menemen’ adlı yapıtı ile karşılaşırız. Zira ilçemizi ele alan ilk kitabı Mustafa AĞIR hoca yayınlamıştır. Bu kitapta Mustafa AĞIR Hoca, köy köy Menemen’i özet bir şekilde ele almıştır. 8 sene sonra (1996 yılında) Araştırmacı-Yazar Oktay ÖZENGİN ‘Tarihten Günümüze Bilinmeyen Yönleriyle Menemen’ adlı çalışmayı kaleme almış olup ardından Prof Dr. Ersin DOĞER ‘İlk İskânlardan Yunan İşgaline Kadar Menemen Tarihi’ adlı yapıtını 1998 yılında Menemen’e kazandırmıştır. Menemen Şoförler ve Otomobilciler Odasının Oktay ÖZENGİN önderliğinde 1998’de ortaya koydukları ‘Menemen Rehberi’ adlı çalışma da 2000 yılından önce yazılmış eserler arasında yer almaktadır. 2000 yılından sonra yazılmış eserlere bakarsak 2003’te Menemen Ticaret Odasının ‘Geçmişten Günümüze Menemen’ adını verdiği yapıtı ilçemize kazandırdığını görürüz. En son 2011 yılında Cumhuriyet Dönemi Menemen’ini anlatan ‘Menemen Tarihi’ isimli çalışması ve Menemen Albümü ile Gazeteci-Yazar Oktay ÖZENGİN bu alana damgasını vurmuştur. Yazar A. Levent ERTEKİN’İN de çalışmaları yine önemlidir. 2013’de ERTEKİN, “Menemen Ekonomi Tarihi”ni yazmıştır. Bu çalışmaların dışında İzmir Ticaret Odasının İzmir ilçeleriyle ilgili yaptığı çalışmada önemli çalışmalar arasında sayılabilir. Bazı makale ve tezlerde de yine Menemen ile ilgili çeşitli çalışmalara denk gelmekteyiz. Fakat bu çalışmaların içinde köylerimiz hakkında bilgiler oldukça az ve yetersizdir. Böylece tarih-coğrafya-sosyoloji üçgeninde tüm yönleriyle bu güzel ilçemizi ele alan bir çalışmanın yapılması bir zaruret haline gelmiştir. Nitekim Menemen ile ilgili yazılan-çizilen birçok hususun tarih ile ilgili olduğunu görmekteyiz. Fakat günümüze görerek geleceğe yönelik emin adımlar atabilmek için coğrafyamızı ve sosyolojimizi de bilmemiz gerekmektedir. Ama en önemlisi Cumhuriyet’imiz 100 yaşına girmeden bu alandaki çalışmaları ilçemize kazandırmayı kendimize bir hedef olarak tayin etmemizdir.   

Alanla (yani coğrafya bakış açısıyla) ilgili olarak yukarıda yer alan çalışmalar Menemen Coğrafyasına ilişkin az çok bilgi vermişlerdir. Fakat bu bilgiler akademik coğrafya ile ilgili olarak oldukça yetersizdir. Yine bu çalışmalardan Menemen Tarihi adlı yapıtında Prof. Dr. Ersin DOĞER hocamız bir arkeolog gözüyle Menemen ilçesini çalışmış ve Yunan işgaline kadarki tarihimizle ilgili olarak bilgi vermiştir. Menemen’in Cumhuriyet Tarihi Dönemini ise Matbaacı Oktay ÖZENGİN araştırmacı-gazeteci gözüyle ele almış ve eserlerinde incelemiştir. Mustafa AĞIR hocamızda bir eğitimci olarak Menemen ilçesini ele almıştır. Fakat bu çalışmalarda Menemen Coğrafyası akademik açıdan ele alınmamış ve bu isimler meslekleri gereği üzerlerine düşen görevi yerine getirerek gerek arkeolog gerekse gazeteci bakış açısıyla oldukça güzel bir şekilde Menemen’i incelemişler ve bu değerli yapıtlarını ilçemize kazandırmışlardır. Fakat Menemen ilçesinin coğrafyasını ele alan bir çalışmaya ilçemizin hâlâ büyük oranda ihtiyacı vardır. Literatürde ilçemizin sosyolojik ve sanatsal anlamda da eksiklikleri devam etmektedir. Bir sosyolog tarafından sosyolojik açıdan yorumlanması, bir sanatçı-mimar tarafından da Menemen’in tarihi eserleri ve güzel sanatlarının ele alınması büyük önem arz etmektedir. Nitekim tüm bu çalışmalar ilçemiz için hâlâ büyük bir eksiklik olarak bir köşede durmaktadır. Bende şahsım adına literatürümüzdeki bu eksikliklerden Menemen’in coğrafyasını bir coğrafyacı olarak ele almak istemekteyim. Ama en yakın zamanda Menemen’in tarihi eserleri ve güzel sanatları da konunun uzmanı bir kişi tarafından ele alınmalıdır.

Kültürel anlamda kalkınmış örnek bir ilçe teşkil edebilmek arzusuyla saygılarımı sunarım.

Diğer Projeler Tümü
Askeri İhtilaller Coğrafyası

Askeri İhtilaller Coğrafyası

Askeri İhtilaller Coğrafyası Projesi